tamarElke zomer op het strand of aan het zwembad gebeurt het (per ongeluk) wel weer een keer. ’s Avonds als je thuis komt denk je: ‘oeps dit was niet helemaal de bedoeling.’ Je rug is knalrood en doet stiekem ook wel een beetje pijn. Maar als echte geneeskundestudent vraag je je me natuurlijk af: hoe werkt verbranding nou eigenlijk precies? 

Uit onderzoek blijkt dat roodheid van de huid in de zon komt doordat het RNA in de huidcellen wordt beschadigd. In zonlicht zit UVA en UVB straling. UVB straling heeft een hogere energie. Als het UVB in aanraking komt met een deel van RNA genaamd U1 in de nucleus van de cel, verandert de structuur van het RNA.  Het DNA breekt het RNA in stukken, waardoor het in de knoop raakt. Vervolgens gaat het RNA de cel uit en activeert het immuunsysteem: Het zorgt ervoor dat de gezonde buurcellen een ontstekingsreactie starten tegen de cel die het RNA heeft losgelaten. Daardoor wordt je huid ook warm, rood en pijnlijk: de tekenen van ontsteking!

Natuurlijk verbranden we niet elke keer als we in de zon komen. Dat komt doordat cellen eigen reparatiemechanismes hebben tegen UV schade. Dus tot op een bepaald niveau kunnen we gewoon lekker in de zon gaan bakken. Maar elk reparatiemechanisme heeft een maximale capaciteit. En op een bepaald moment is de schade te groot en kan het reparatiemechanisme het niet meer aan, wat dus leidt tot verbranding.

En waarom krijg je dan huidkanker van verbranden? UVB beschadigt niet alleen RNA, maar kan ook DNA en eiwitten beschadigen. Bij DNA zorgt UVB straling er bijvoorbeeld voor dat twee basen aan elkaar komen te zitten. Daardoor wordt het DNA lastiger af te lezen en moeten enzymen harder werken om het te kunnen kopiëren. Maar ook kan het een mutatie zijn die ervoor zorgt dat de cel blijft prolifereren en delen. Natuurlijk worden de meeste fouten eruit gehaald door ons eigen controlesysteem, maar hoe meer beschadigingen in je DNA, hoe groter de kans dat er fouten gemist worden en dat er een tumor ontstaat. Maar UVB werkt ook op een indirecte manier: door het beschadigen van eiwitten. Als eiwitten beschadigen, breken ze in stukjes. Hierbij komen radicalen vrij die het DNA weer beschadigen.

En hoewel UVB de meest krachtige straling is uit zonlicht, kan UVA ook zorgen voor beschadigingen. UVA zorgt ook voor het vormen van zuurstofradicalen, waardoor DNA moleculen beschadigen. Een andere eigenschap van UVA is dat het veel dieper kan doordringen in de huid, waar het sterke collageen afbreekt. Dit doet het door receptoren te activeren die MMP’s (matrix metalloproteinases) produceren. Hierdoor ontstaan die typische rimpels die je ook wel herkent bij die veel te gebruinde 50er die voor je op het strand ligt. En wat is het gemene van het ontstaan van die rimpels? Je hoeft er niet eens voor te verbranden. Alle delen van je lichaam die worden blootgesteld aan de zon verouderen.

De zon dan helemaal vermijden? Zonlicht heeft ook positieve kanten: zo maak je meer vitamine D aan en ben je een stuk vrolijker door het zonlicht, tegenover een relatief donkere winter. Maar te veel zon is natuurlijk ook niet goed.