De marathon lopen wordt ook wel gezien als een afstand die alleen weggelegd is voor de allersportiefsten. 42,195km hardlopen lijkt voor velen een onhaalbaar iets. Maar toch zie je elk jaar aan de start van de marathons in de Nederlandse steden enorm veel deelnemers. Het lopen van een marathon is op het eerste oog dus enorm sportief en daarmee leggen we meteen de link dat sportief ook gezond is. Maar als geneeskunde studenten zijn wij natuurlijk bekend met alle bekende hardloopblessures: fasciitis plantaris, hielspoor, shin splints  en natuurlijk de welbekende runners knee. Daarnaast is het lopen van 42,195km een enorme uitputtingsslag voor het lichaam. Dus is het lopen van een marathon wel zo gezond als het lijkt? 

Als eerst de blessures. Blessures ontstaan vaak door een overbelasting en komen vaak voor bij mensen die normaal gesproken nooit hardlopen. Dit zijn bijvoorbeeld mensen die plots bedenken om veel te gaan hardlopen om te trainen voor een marathon en dan niet goed opbouwen maar er meteen vol voor gaan. De overbelasting kan ook komen doordat er geen variatie in het sporten zit en alleen maar wordt hardgelopen als training. Bij het hardlopen worden telkens dezelfde spiergroepen gebruikt: voornamelijk de hamstrings, de heupflexoren, de kuitspieren en de quadriceps. Als je deze maar vaak genoeg gebruikt, krijg je vanzelf een overbelastingsblessure. De kans hierop is veel minder als je ook op andere manieren dan door te lopen traint. 

De marathon zelf is een uitputtingsslag voor je lichaam. Het is erg destructief voor je spieren. En hierbij geldt: hoe slechter de voorbereiding en training, hoe sneller en hoe meer je spieren beschadigen. Dit komt doordat je niet genoeg ‘brandstof’ mee kan nemen voor 40 kilometer. Ongeveer na 30 kilometer zijn al je voorraden glycogeen op en moet je energie halen uit vet- en eiwitverbranding. Wat ook belangrijk is, is dat naarmate de marathon langer duurt er minder bloed naar het gastro-intestinale systeem gaat en voedingsstoffen dan minder goed opgenomen worden. 

Daarnaast zweet je veel tijdens een marathon, waardoor je veel vocht verliest. Gemiddeld verliest een hardloper 3 tot 5 kilo vocht als hij/zij er 3 uur over doet. Om dat te compenseren moet er 1,5 liter per kilo gedronken worden. Verder is de elektrolytenconcentratie in het lichaam ook belangrijk. Als je zweet, verlies je naast vocht ook natrium en kalium. Als je dan alleen maar normaal water drinkt, bestaat er een kans op een hyponatriëmie. Uit onderzoek blijkt dat tijdens een marathon ongeveer een kwart van de deelnemers een hyponatriëmie ontwikkelt. Door een sportdrank met natrium en kalium te drinken kan dit voorkomen worden. Er bestaan zelfs isotone sportdranken die dezelfde plasmaconcentraties hebben als je bloed. 

Ook de spieren hebben het te verduren tijdens een marathon. Door het lopen krijgen je spieren continu een klap. Ze moeten qua kracht 2 tot 3 keer het lichaamsgewicht opvangen per stap. Daardoor komen er micro-scheurtjes in de spieren. Hoe langer je bezig bent met de marathon, hoe meer krachten er op je gewrichten komen te staan. Dit gaat voornamelijk om je knieën, heupen en enkels. Dit komt doordat je vermoeid raakt en je pas daardoor verandert. Je staat namelijk relatief langer op de grond, waardoor je gewrichten de krachten langer moeten absorberen. 

Ook kunnen er krampen in de spieren ontstaan door de combinatie van uitdroging en vermoeidheid. Deze krampen zijn wel te voorkomen door goed te drinken en de uitdroging te voorkomen. 

En dan natuurlijk nog het hart. Je hart moet ook heel hard werken tijdens een marathon. Tot 24 uur na het lopen van een marathon zijn troponine en pro-BNP gestegen in het bloed. Deze waardes zijn ook verhoogd na een myocardinfarct (troponine) en bij hartfalen (pro-BNP). Echter heeft een onderzoek dat met MRI keek naar de schade in de hartspier door zuurstoftekort, uitgewezen dat er geen definitieve spierschade in de hartspieren was en dat de stijging van het troponine een andere oorzaak heeft. Namelijk: door de hoge drukken tijdens een marathon rekken de wanden van de spiercellen dermate uit, dat er troponines uit weg kunnen lekken. Deze hoge drukken en rek zijn ook de oorzaak voor het stijgen van het pro-BNP. Op de lange termijn kan er echter wel hypertrofische cardiomyopathie (sporthart) ontstaan. 

Samengevat: ja, een marathon lopen is een grote belasting voor het lichaam. Maar veel van de effecten zijn maar tijdelijk als je geen professionele loper bent. Daarnaast zijn de risico’s op blessures dingen die je als sporter zelf moet meenemen in de overweging om een marathon te gaan lopen. Een marathon lopen is namelijk ook gewoon een geweldige prestatie. Dus supergezond of superslecht? Allebei niet eigenlijk!

https://www.eoswetenschap.eu/gezondheid/een-marathon-lopen-gezond
https://running.nl/alles-over-drinken-voor-tijdens-en-na-een-langdurige-inspanning-of-de-marathon/#:~:text=De%20marathon%20in%204%20uur&text=Met%20een%20zweetverlies%20van%203,het%20vochtverlies%20tot%202%25%20lichaamsgewicht.

Misschien ook interessant!