michaelRecent kwam het zeer beruchte onderwerp weer in het nieuws: genetische modificatie bij baby’s. Dit onderwerp kwam weer naar voren nadat de Chinese wetenschapper He Jiankui bekend maakte dat hij erin geslaagd was om een genetisch gemodificeerde tweeling ter wereld te brengen. He Jiankui verklaarde het volgende in een YouTube video: “Twee mooie kleine Chinese meisjes genaamd Lulu en Nana zijn een paar weken geleden geboren, huilend en net zo gezond als elke andere baby”. Deze twee meisjes zijn zo bijzonder omdat hun genen zodanig gemanipuleerd zijn dat hun cellen niet geïnfecteerd kunnen worden door het HIV virus. He Jiankui noemt het resultaat van zijn experiment als een doorbraak en hij is trots op wat hij heeft bereikt. Zo trots dat hij zichzelf heeft gepromoveerd tot “genenchirurg”, omdat dit zijn benaming is voor de techniek die hij heeft toegepast. Er zijn echter niet zoveel mensen die zijn enthousiasme delen voor wat hij bereikt heeft. Wereldwijd reageerden wetenschappers en ethici met verontwaardiging en afschuw. Maar wat heeft He Jiankui nou precies bereikt? En waarom is dit verhaal zo omstreden?

Laten we eerst kijken naar de techniek die He Jiankui heeft toegepast: CRISPR-Cas. Het is een techniek die inmiddels goed bekend is onder jonge wetenschappers, omdat het zoveel mogelijkheden biedt voor de toekomst. De techniek is erop gebaseerd dat je bepaalde stukken uit het genoom kan knippen en daarmee potentieel gevaarlijke genen kunt verwijderen. De techniek is tegenwoordig redelijk eenvoudig toe te passen en wordt op grote schaal ingezet bij onderzoek naar het genoom. Het probleem is nu wel dat er bij het knippen soms “per ongeluk” een stuk DNA geknipt kan worden dat toevallig dezelfde basenparen volgorde heeft als het stuk dat initieel geknipt moest worden. Het is dan ook onbekend wat deze “off-targets” betekenen voor het genoom, en in het geval van He Jiankui’s experiment, voor het kind. Dit is nu dan ook de belangrijkste oorzaak van het commentaar dat geleverd wordt. Door het toepassen van de CRISPR-Cas op het genoom van een mens weten we niet wat voor gevolgen dit zal hebben voor het hele genoom. Jiankui claimt met zijn techniek in staat te zijn geweest om de intracellulaire transportkanalen, die het Hiv-virus gebruikt om de cel binnen te dringen, verwijderd te hebben uit het genoom. Wat nu onduidelijk blijft is wat voor gevolgen dit zal hebben voor de rest van het genoom. Wat nou als er op andere delen van het genoom ook potentieel gevaarlijke “knipjes” zijn gemaakt?

Een ander punt waarom dit onderwerp de laatste weken zo veel besproken wordt, is de ethische kant van het verhaal. De technieken die He Jiankui heeft toegepast zijn al enkele jaren bekend. Ook de mutatie die hij heeft toegebracht is niet nieuw voor de wetenschap. 5% van de Westerse populatie is bekend met het genvariant dat He Jiankui heeft aangebracht bij zijn designer baby’s. Wat wel heel bijzonder is, is de roekeloosheid van zijn experiment. We weten immers niet wat de lange termijn effecten zijn van het toepassen van de CRISPR-Cas, en al helemaal niet wat het effect is op mensen. We weten ook niet precies wat het gevolg zal zijn van de genmutatie op de gevoeligheid van deze kinderen voor andere infecties. Al deze onzekerheden maken dit experiment simpelweg roekeloos en ze geven de media weer de kans om leuke bijnamen te verzinnen voor Jiankui, zoals “de Chinese cowboy”.
Al met al is het wel duidelijk dat het op mensen toepassen van een techniek waarvan we de lange termijn gevolgen niet goed kennen op genen waarvan we de werking nog niet geheel begrijpen, niet een uitstekend idee is. Het lijkt meer een wanhopige poging te zijn om wereldwijd het achtuurjournaal te halen en ons allemaal te shockeren met wat er tegenwoordig allemaal mogelijk binnen de “genenchirurgie”. Dit roept vervolgens veel negatieve reacties op zowel bij kenners als bij leken. Maar wat veel mensen zich niet beseffen is dat er wereldwijd wetenschappers zijn die zich proberen te houden aan de ethische normen die zijn vastgesteld op dit gebied. Door dit soort acties zal het publieke vertrouwen voor genetisch onderzoek alleen maar meer geschaad worden, waardoor veel wetenschappers die zich wel aan de regels houden, eronder zullen lijden.

Dit vind je waarschijnlijk ook leuk:
https://www.msvpulse.nl/kinderdagverblijf-voor-een-prikkie/